ZASOBY ARCHIWUM

Okazją do zorganizowania i opracowania archiwum stał się jubileusz Czterechsetlecia Reformy Zakonu Karmelitańskiego (1568-1968) oraz Tysiąclecia Chrztu Polski. W programie przygotowania naukowego i kulturalnego jubileuszu rada generalna w Rzymie odbyta dnia 20 czerwca 1960 roku poleciła uporządkować archiwa prowincjonalne i klasztorne. W myśl tego rozporządzenia rada prowincjonalna zebrana w Wadowicach w dniu 22 października 1960 roku erygowała archiwum prowincji z siedzibą w Czernej, polecając zamianowanemu archiwariuszowi zorganizowanie i uporządkowanie archiwum. Po przeprowadzeniu centralizacji akt z kancelarii urzędu prowincjała z Krakowa i Warszawy oraz z innych klasztorów, po uporządkowaniu i scaleniu zespołów według właściwych registratur, cały zasób podzielony został przez o. Benignusa Wanata, archiwistę prowincji, na cztery działy: I. Dokumenty, II. Zespoły archiwalne, III. Zbiory i spuścizny zakonników (rękopisy), IV. Kartografia. Po jego śmierci rozbudowano w latach 2012-2021 dział obejmujący poszczególne klasztory i utworzono kolejne: V. Kazania i homilie z XIX wieku; VI. Fotografie karmelitańskie; VII. Karmelitańskie tłoki pieczętne oraz VIII. Rozmaitości.

Magazyn archiwum w Krakowie.

Magazyn archiwum w Krakowie.

Fragment wielotomowego zbioru fotografii o tematyce karmelitańskiej, przechowywanych w obwolutach systemu Secol A-S, przeznaczonych do archiwizowania fotografii.

Niektóre z karmelitańskich tłoków pieczętnych z przełomu XVII/XVIII wieku.

I. DOKUMENTY

DK = Dokumenty. W dziale tym, obejmującym 148 jednostek, wyodrębniono trzy kategorie dokumentów: pergaminowe, papierowe i formularzowe czyli blankietowe. Treściowo dokumenty dotyczą całej prowincji w ogólności, poszczególnych klasztorów i ich majątków oraz dawniejszych właścicieli dóbr nabywanych przez klasztory. Chronologicznie obejmują okres od 1492 do 1997 roku. Opracowane zostały na podstawie instrukcji dra Kazimierza Kaczmarczyka, dr Jadwigi Karwasińskiej i dra Adama Wolffa: Opracowanie dokumentów pergaminowych i papierowych archiwum, [w:] Archeion XIX-XX, Warszawa 1951, s. 139-177. Opisu pieczęci dokonano według zasad sfragistyki M. Gumowskiego, M. Haisiga, S. Mikuckiego: Sfragistyka, Warszawa 1960.

II. ZESPOŁY ARCHIWALNE

W dziale tym zgromadzono dokumentację poszczególnych klasztorów karmelitów bosych i karmelitanek bosych, karmelitanek trzewiczkowych oraz innych instytucji. Zespoły otrzymały następujące sygnatury:

ANPK = Archiwum klasztoru Niepokalanego Poczęcia NMP w Krakowie
Historia klasztoru i archiwum
Rozbudowa kościoła 1929-1933 (J. Czechowicz)

AKL = Archiwum klasztoru w Lublinie
Historia klasztoru i archiwum

AKLW = Archiwum klasztoru we Lwowie
Historia klasztoru i archiwum (B. Wanat)
Historia klasztoru: część 1część 2 (J. Smirnow)

AMK = Archiwum klasztoru świętych Michała i Józefa w Krakowie
Historia klasztoru i archiwum

AKP = Archiwum klasztoru w Poznaniu
Historia klasztoru i archiwum

AKPR = Archiwum klasztoru w Przemyślu
Historia klasztoru i archiwum

AKO = Archiwum klasztoru Ostrobramskiego w Wilnie
Historia klasztoru i archiwum

AKC = Archiwum klasztoru w Czernej
KAKC = Kartografia klasztoru w Czernej
Historia klasztoru i archiwum
Monografia klasztoru z 1914 r.
Monografia klasztoru z 1938 r.
Przewodnik po klasztorze z 1992 r.
Czerneńskie ryciny

AKWI = Archiwum klasztoru w Wiśniczu
Historia klasztoru i archiwum

AKB = Archiwum klasztoru w Berdyczowie
Historia klasztoru i archiwum

AKW = Archiwum klasztoru w Warszawie
Historia klasztoru i archiwum

AKGŁ = Archiwum klasztoru w Głębokiem
Historia klasztoru i archiwum

AKWC = Archiwum klasztoru w Wiśniowcu
Historia klasztoru i archiwum (B. Wanat)
Historia klasztoru (D. Antoniuk)

AKGR = Archiwum klasztoru w Grodnie
Historia klasztoru i archiwum

AKZ = Archiwum klasztoru w Zagórzu
Historia klasztoru i archiwum

AKML = Archiwum klasztoru w Milatynie
Historia klasztoru

AKZO = Archiwum klasztoru w Zakrzewie
Historia klasztoru

AKM = Archiwum klasztoru w Miadziole
Historia klasztoru i archiwum

AKG = Archiwum klasztoru w Gudohajach
Historia klasztoru

AKWD = Archiwum klasztoru w Wadowicach (1)
AKWE = Archiwum klasztoru w Wadowicach (2)
APGW = Archiwum Prywatnego Gimnazjum w Wadowicach
Historia klasztoru i archiwum
Historia gimnazjum i jego archiwum

AKZI = Archiwum klasztoru w Zawoi
Historia klasztoru

AKŁ = Archiwum klasztoru w Łodzi
Historia klasztoru

AKWR = Archiwum klasztoru we Wrocławiu
Historia klasztoru

AKMU = Archiwum klasztoru w Munster (USA)
Historia klasztoru

AKK = Archiwum klasztoru w Kluszkowcach
Historia klasztoru

AKPI = Archiwum klasztoru w Piotrkowicach
Historia klasztoru

UKK = Akta klasztoru w Kijowie
Historia klasztoru

UKCH = Akta klasztoru w Charkowie
Historia klasztoru

AŚRK = Archiwum św. Rafała Kalinowskiego
Sylwetka św. Rafała i historia archiwum

AKBW = Archiwum klasztoru karmelitanek bosych w Wilnie
Historia klasztoru i archiwum

AKD = Archiwum klasztoru karmelitanek trzewiczkowych w Dubnie
Historia klasztoru i archiwum

AKKŁ = Archiwum karmelitanek bosych w Krakowie na Łobzowie
AKKW = Archiwum karmelitanek bosych w Krakowie na Wesołej

PE = Akta personalne zakonników
AGK = Archeologia Góry Karmel
AMBR = Archiwum Wikariatu Regionalnego Burundi-Rwanda
OCDS = Archiwum Świeckiego Zakonu Karmelitów Bosych

Klasztor w Kamieńcu Podolskim
Historia klasztoru (B. Wanat)
Historia klasztoru (D. Antoniuk)
Pamiątkowe akwarele

Klasztor w Poszumieniu – Historia klasztoru
Klasztor w Taganrogu – Historia klasztoru
Klasztor w Kownie – Historia klasztoru
Klasztor w Kupinie – Historia klasztoru

Historia klasztorów: w Wilnie za Wilią, Leśniowie, Pińsku, Narodyczach i Antoleptach.

III. RĘKOPISY

RKPS = Zbiory i spuścizny zakonników (rękopisy). W dziale tym zgromadzone zostały pamiątki po zmarłych zakonnikach: korespondencja, kazania, artykuły naukowe o treści teologicznej, filozoficznej, z hagiografii, historii, liturgii, literatury, poezji, muzyki, ekonomii, prawa kościelnego, pamiątkowe albumy fotograficzne, etc. Znaczna ilość rękopisów została przekazana w darze dla archiwum lub też pochodzi z innych naszych bibliotek zakonnych, niektóre z nich zostały zakupione. Zbiory i spuścizny zakonników chociaż nie są bezpośrednio związane z zespołami klasztorów i nie stanowią produktu kancelarii urzędu, to jednak w swej części dokumentalnej, akt personalnych – pochodzą z kancelarii urzędów kościelnych i państwowych. Liczni zakonnicy pełniący różne urzędy w zakonie uwierzytelniali swoim podpisem akta swego urzędu, a kopie zachowywali dla siebie. Po śmierci zakonnika akta personalne wraz z jego zbiorami i rękopisami przekazywano do archiwum prowincji. Po wielu zakonnikach nie pozostało żadnego śladu. Często przed śmiercią sami zakonnicy robili porządki i palili swoje skrypty i korespondencję. Często się też zdarzało, że po śmierci zakonnika czynili to współbracia w ramach generalnego porządku po zmarłym zakonniku. Z działu tego liczącego ok. 2000 rękopisów, 600 jednostek objętych inwentaryzacją włączonych zostało do tego tomu. Jest to najcenniejszy i najstarszy zbiór manuskryptów o treści teologicznej, filozoficznej, hagiografii, historii, liturgii, literatury, poezji, muzyki, ekonomii, medycyny, prawa kościelnego, etc. W tym zbiorze znajduje się kilka średniowiecznych rękopisów, nabytych do zbiorów archiwum lub ofiarowanych klasztorowi przez ich właścicieli. Szereg rękopisów uprzednio znajdowało się w zbiorach różnych bibliotek karmelitańskich, które w czasie porządkowania księgozbiorów przekazywano do zbiorów archiwum prowincji. Kilka rękopisów ofiarował ojcu Rafałowi Kalinowskiemu i klasztorowi w Czernej ksiądz dr Wincenty Smoczyński, proboszcz i prałat z Tenczynka, przyjaciel karmelitów bosych. Rękopisy te były jego własnością. Cały zasób tego działu zinwentaryzowany został według obowiązującej instrukcji Ministerstwa Kultury i Sztuki Wytyczne opracowania rękopisów w bibliotekach polskich, Wrocław 1955.

IV. KARTOGRAFIA

A = Kolekcja atlasów. Niewielki zbiór obejmujący kilkanaście jednostek.

V. KAZANIA I HOMILIE Z XIX WIEKU

KH = Kazania i homilie z XIX wieku. Dział obejmuje 1259 tekstów, które zarchiwizowano w 2021 roku. Początkowo teksty te stanowiły luźną i niezarchiwizowaną część zasobów bibliotecznych klasztoru w Czernej. Trafiały tutaj po śmierci czernińskich zakonników, a także ze skasowanych klasztorów na dawnych kresach Rzeczpospolitej. Wyszły spod rąk karmelitów bosych, którzy w większości pozostają anonimowi. Zaledwie kilku ojców miało w zwyczaju podpisywać swoje prace zakonnym imieniem lub imieniem i nazwiskiem, i to nie za każdym razem: Benedykt Parszywka, Ludwik Barankiewicz, Alojzy Kluger, Stanisław Blecha, Ambroży Górecki, Piotr Lewkowicz, Leonard Popielecki i Michał Wójcik. Niewielki procent tekstów ma za swych autorów księży diecezjalnych. Niektórzy autorzy pozostawili na karcie tytułowej lub na odwrocie adnotację o miejscu i czasie wygłoszenia nauki. Ze względu na wykorzystanie przez autorów papieru z komponentów roślinnych, stan zachowania większości tekstów jest dobry i bardzo dobry. Na większości widać jednak plamy, ślady wilgoci, kurzu i wielokrotnego używania. Kazania i homilie przygotowywane były w formie kilku lub kilkunastostronicowych książeczek zszytych nićmi, różniących się wymiarami. Kaligrafia na ogół ładna i wyraźna, nie nastręczająca problemów podczas czytania.

VI. FOTOGRAFIE KARMELITAŃSKIE

FKC = Fotografie klasztoru w Czernej
PKC = Pocztówki klasztoru w Czernej
FNKP = Fotografie klasztoru w Krakowie: Niepokalane Poczęcie NMP
FKL = Fotografie klasztoru w Lublinie
FKPR = Fotografie klasztoru w Przemyślu
FKWC = Fotografie klasztoru w Wiśniowcu
FKB = Fotografie klasztoru w Berdyczowie
FKLW = Fotografie klasztoru we Lwowie-Persenkówce
FKM = Fotografie klasztoru w Miadziole
FKGŁ = Fotografie klasztoru w Głębokiem
FKPD = Fotografie klasztoru w Kamieniu Podolskim
FAKP = Fotografie klasztoru w Poznaniu
FAKO = Fotografie klasztoru w Wilnie
FKPI = Fotografie klasztoru w Piotrkowicach
FKW = Fotografie klasztoru w Warszawie
FKZI = Fotografie klasztoru w Zawoi
FKK = Fotografie klasztoru w Kluszkowcach
FKŁ = Fotografie klasztoru w Łodzi
FKWR = Fotografie klasztoru we Wrocławiu
FKZ = Fotografie klasztoru w Zagórzu
FKWI = Fotografie klasztoru w Wiśniczu
FKGR = Fotografie klasztoru w Grodnie
FRK = Fotografie związane z osobą św. Rafała Kalinowskiego
FKWE = Fotografie klasztoru w Wadowicach

NS = Negatywy szklane

Negatywy szklane, w licznie 496 sztuk, pochodzą z kilku miejsc. Niewielka ich część znajdowała się w niezarchiwizowanym materiale złożonym w magazynie archiwum w Czernej oraz na strychu krakowskiego klasztoru przy ul. Rakowickiej 18. Niemal 80% zbioru spoczywało w różnych pudełkach na strychu klasztoru w Czernej oraz w pomieszczeniu ciemni tegoż klasztoru. Zarchiwizowano je w 2020 roku. Tematycznie negatywy szklane związane są z historią Polskiej Prowincji Karmelitów Bosych w XX wieku.

VII. KARMELITAŃSKIE TŁOKI PIECZĘTNE

KTP = Karmelitańskie tłoki pieczętne. Zbiór obejmuje ponad 200 jednostek różnego typu tłoków: metalowe, gumowe i z tworzyw współczesnych.

VIII. ROZMAITOŚCI

ZGD = Zbiór grafiki dawnej
FRS = Fragmenty rękopisów średniowiecznych
PAM = Patron miesięczny
PTW = Pocztówki o tematyce wojennej z lat 1914-1920. Pierwsza wojna światowa i wojna polsko-bolszewicka

Ponadto zebrano i zabezpieczono bogatą kolekcję medalików i medalionów o tematyce religijnej i świeckiej.